Yorgun Savaşçı Konusu ve Özeti

Kemal Tahir’in Kurtuluş Savaşı sonrası demokrasi sürecini irdelediği Yol Ayrımı kitabında yer alan karakterlerden biri olan Cehennem Yüzbaşı Topçu Cemil’in ana karakter olarak karşımıza çıktığı Yorgun Savaşçı, her ne kadar Birinci Dünya Savaşı sonrası İstanbul’daki direniş ve örgütlenme sürecinin aksiyonuna odaklanıyor gibi görünse de, Yorgun Savaşçı konusu ve işleyişi itibariyle İttihatçı ve İtilafçı grupların fikir ve düşünceleri üzerine de okuyucuya hayli bilgi verir.

Elbette Yorgun Savaşçı’da karakterlerin diyalogları şeklinde okuyucuya aktarılan metinler Kemal Tahir’in, Osmanlı’nın son, Cumhuriyet’in ilk döneminde belirleyici rol oynayan fikirler ve kararlar üzerindeki düşüncelerini tâbi bir şekilde ifade etmesi olarak yorumlanmalıdır. Esir Şehrin İnsanları üçlemesinde İstanbul’daki direnişin filizlenmesini ve Anadolu’ya taşmasını anlatan Kemal Tahir, Yorgun Savaşçı’da büyük ölçüde Anadolu halkıyla ilgilenecektir.

Yorgun Savaşçı Konusu

Bir önceki paragrafta da ifade edildiği gibi Yorgun Savaşçı konusu kapsamında bir değerlendirme yapılacak olursa bu eseri; 1918 yılında sonlanan Birinci Dünya Savaşı’ndan başkenti yani İstanbul işgal edilerek ayrılan bir imparatorluğun mağlup subaylarının ve halktan bir kesimin örgütlenmesiyle başlayan direniş hareketinin, başkentteki ve taşradaki yankıları üzerine dönemin toplumunun ve geçmişteki kararların irdelendiği bir eser olarak tanımlamak mümkündür.

Cemil, yağız delikanlıyı, zati görür görmez sevinmişti. “İşte bizim gerçekten soylu insanımız… Münir Bey, “Bizde senyör yok.” diyordu. Bilmeden konuştuğu belli… İşte bizim senyörümüz… Bu adam, doğma büyüme şövalye…”

Yorgun Savaşı konusu içerisinde değinilmesi gereken bir nokta da hiç şüphesiz Anadolu’da işgalcilere karşı örgütlenen direnişin dönemin toplumu ve üst üste birçok savaşta mağlubiyet yaşamış olan subayları üzerindeki etkisidir. Kemal Tahir Yorgun Savaşçı’da bu etkiyi bariz bir şekilde ortaya koyacak olan bir çelişki üzerinde olayları kurgulamıştır demek mümkündür. Kitabımızın ana karakteri olan Cehennem Yüzbaşı Topçu Cemil’in bir yanda teyzesinin kızı Neriman’a aşık olması ve onunla İzmir’de sakin bir çiftliğe yerleşerek yaşamını bu şekilde sürdürmeyi istemesi dururken diğer yanda da Anadolu’ya geçerek bu direniş hareketinde yer alma cesareti karşımıza çıkar.

İlk etapta birçok çelişkiye ve çıkmaza sahne olan bu durum her ne kadar çözüme kavuşturulsa da Kemal Tahir, romandaki karakterlerin başından geçen badirelerde Anadolu halkının ilk etapta işgalci güçlere baş kaldıracak inancı ve güveni kendilerinde bulamadıklarını birçok sahne ile net bir şekilde ortaya koyacaktır.

Aslına bakarsan, iktidara geçinceye kadar “Kadro” diye bir şeyin gerekliliğinden değil, dünyada var olduğundan bile haberimiz yoktu bizim… Anayasa geri getirilirse, bütün Osmanlılar memleketin kalkınması için el ele verecekler, her şey birden düzelecek sanmıştık. Otuz iki yıl süren despotluğa,  bu süre içinde kimler başkaldırdıysa hepsini kendimizden sayıyorduk.(Yorgun Savaşçı’da yer alan Halil Paşa’nın ağzından yapılan bir tahlil örneği.)

Yorgun Savaşçı’nın içeriği ile ilgili son olarak üzerinde durulması gereken nokta; kitapta da hayli sık karşımıza çıkan tabansız kavramıdır. Anadolu direnişinin hiç yanında olmayan yahut en ufak bir zorluk ile karşılaştığında memleketin geleceğini gözünü kırpmadan feda edebilen korkak ve yüreksiz karakterler için getirilen bu tanımlama, direniş hareketinde yer alan Topçu Cemil, Teğmen Faruk, Patriot, Maksut, Kör Şaban ve Selahattin’in en büyük düşmanı olacaktır.

Tüm bunlara bakıldığında Yorgun Savaşçı konusu kapsamında varılabilecek en genel yargı; kitabın yalnızca Anadolu’da örgütlenen direnişin aksiyon yahut macera kısmıyla değil, arka planda yatan sosyolojik ve psikolojik kısmıyla ilgili de tahliller yaptığı ve bu tahlilleri yaparken son dönem Türk tarihine damga vuran kararların da sorgulandığı bir içerik yapısına sahip olduğudur.

Yorgun Savaşçı Kitap Özeti

Yorgun Savaşçı özeti kapsamında hiç şüphesiz ilk olarak kitapta karşımıza çıkan ana ve yan karakterlerden bahstmek gerekir. Kemal Tahir’in birçok tahlille dolu bu eserinde yer alan karakterleri şu şekilde sıralamak mümkündür;

  • Cehennem Yüzbaşı Topçu Cemil
  • Yüzbaşı Cemil’in Teyze Kızı Neriman
  • Arap Maksut
  • Doktor Münir Bey
  • Patriot Ömer
  • Teğmen Faruk
  • Selahattin
  • Albay Bekir Sami Bey
  • Kör Şaban

Burada listelenen karakterlere ek olarak kitapta birçok karakterin daha yer aldığı dikkate alınırsa, romanın temel öğeleri açısından bakıldığında bu konuda Yorgun Savaşçı’nın hayli zengin bir yelpazeye sahip olduğunun altını çizmek gerekir.

Cemil ve Neriman’ın sohbeti esnasında gelişen silahlı kovalamaca ile başlayan roman, Cemil’in Arap Maksut’u ziyaret etmesi ile örülmeye başlanıyor. Kitabın ilk kısmında Cemil’in Birinci Dünya Savaşı’nda karşı karşıya kaldığı zorluklar ve inzivaya çekildiği hayatı sorgulaması sonrasında Patriot Ömer’in sıkıştığı evden kurtarılması için harekete geçmesi ile direnişin bir parçası haline geliyor ve romanın son cümlesine kadar da ‘Cehennem’ lakabının hakkını veriyor.

Patriot Ömer, Neriman ve Cemil’in işbirliği ile sıkıştığı evden kurtarıldıktan sonra bu operasyon esnasında meydana gelen bir aksilik sonucu Cemil’in kimliğinin ifşa olması, Cemil’i de kaçak durumuna düşürüyor. İttihatçıların her dönem karşısında yer almış olan Doktor Münir Bey, Enver Paşa’nın amcası Halil Paşa ve Patriot Ömer ile Cehennem Yüzbaşı’yı evinde misafir etmeyi kabul ediyor ve bir önceki paragraflarda sık sık ifade edilen sosyolojik tespitlerin önemli bir kısmı da romandaki bu süreç esnasında ortaya çıkıyor.

İşgal altında tutulan İstanbul’da kalmanın herhangi bir fayda sağlamayacağını anlayan Cehennem Yüzbaşı, Bandırma’ya çıkarak Albay Bekir Sami Bey’i ziyaret ediyor ve deyim yerindeyse roman tam bu noktada yeniden başlıyor. Dolayısıyla Yorgun Savaşçı özeti kapsamında en kritik aşamalardan birinin bu nokta olduğu kolaylıkla ifade edilebilir.

Yaptığı bu ziyaret ile birçok maceranın da içerisine atılan Cehennem Yüzbaşı, Teğmen Faruk ve Yüzbaşı Selahattin’in yanında ilerleyen dönemde emir eri olarak aldığı Kör Şaban ile kendisinde direnme gücü bırakmayacak birçok olay ile karşılaşsa da, Anadolu’da filizlenen direnişe tümüyle sahip çıkıyor ve Ankara’daki hükümetin başkanı Mustafa Kemal Paşa’dan aldığı emirleri gözü pek bir şekilde uyguluyor.

Görüldüğü üzere Yorgun Savaşçı kitap özeti başlığı altında yer alan birçok değerlendirme kitabın içeriği ve felsefesi ile ilgili olmaktan ziyade aksiyon ve macera boyutuyla ilgili. Dolayısıyla Yorgun Savaşçı özeti de dikkate alınarak bir değerlendirme yapıldığında; kitabın gerek verdiği mesajlar gerekse de okuyucuda uyandırdığı merak duygusu yönünden hayli başarılı olduğunu ve aradan yıllar geçmesine rağmen dönemin toplumuna tuttuğu ışık ile kitapseverlerin kesinlikle kaçırmaması gereken bir eser konumunda yer aldığını ifade etmek gerekir.

1 yorum

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*